5.3.116
दामन्यादित्रिगर्तषष्ठाच्छः
Operational rule vidhi
The affix छ (ईय) comes without changing the sense after दामिनि etc. and after six warrior-stocks called त्रिगर्त षष्ठा.
Word by word (padaccheda)
Left context दामन्यादि- त्रिगर्तषष्ठात् pañcamī · ekavacanaSubstitute / term छः prathamā · ekavacana
- Left context Pañcamī (5th case): "after X", the operation applies to what follows (1.1.67 तस्मादित्युत्तरस्य). Also used for limits and sources.
- Substitute / term Prathamā (1st case): in operational rules, the substitute or the thing introduced; in definitions, the term or its referent.
Dotted words are technical terms. Hover or tap one to see its card.
Full reading
दामन्यादि-
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
The affix छ (ईय) comes without changing the sense after दामिनि etc. and after six warrior-stocks called त्रिगर्त षष्ठा।
Karika
आहुस्त्रिगर्त्तषष्ठांस्तु कौण्डोपरथदाण्डकी ।
कौष्ठकिर्ज्जालमानिश्च ब्रह्मगुप्तोथ जानकिः ॥
The following are the six warrior races of Trigarta:- कौण्डोपरथ, दाण्डकि, कौष्ठिक, जालमानि, ब्रह्मगुप्तः and जानकिः ॥
Thus दामनीयः दामनीयौ, pl. दामनयः, औलपीयः औलपीयौ, pl. उलपय; कौण्डोपरथीयः pl. कौण्डोपरथाः, दाण्डकीयः pl. दाण्डकयः, कौष्ठकीयः pl. कौष्ठकयः जालमानीयः pl. जालमानयः, ब्रह्मगुप्तीयः pl. ब्रह्मगुप्ताः, जानकीयः pl. जानकयः ॥
1 दामनि, 2 औलपि, 3 वैश्चवापि, 4 औदकी (औतकि, औतकि), 5 औदङ्कि, 6 अच्युतन्ति (अच्युतन्ति), 7 आच्युतदन्ति (अच्युतदन्ति), 8 शाकुन्तकि, 9 आकिदन्ति, 10 औडवि, 11 काकदन्तकि (काकदन्ति), 12 शात्रुतपि, 13 सार्वसेनि, 14 बिन्दु, 15 बैन्दवि, 16 तुलभ, 17 मौञ्जायन, 18 काकन्दि, 19 सावित्रीपुत्र, 20 काकरन्ति, 21 देववापि, 22 अपच्युतका, 23 कर्की, 24 पिण्ड ॥
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.