6.4.20
ज्वरत्वरस्रिव्यविमवामुपधायाश्च
Operational rule vidhi
In 1. ज्वर 2. त्वर् 3. श्रिव् 4. अव and 5. मव् before the above mentioned affixes (क्वि and झलादि ङित् and कित् affixes -- अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति (6.4.15)) there is the single substitution of ऊठ् for the and the vowel preceding the final consonant.
Word by word (padaccheda)
Target ज्वर- त्वर- स्रिवि- अवि- मवाम् ṣaṣṭhī · bahuvacanaTarget उपधायाः ṣaṣṭhī · ekavacanaIndeclinable च avyaya
- Target Ṣaṣṭhī (6th case): names what gets replaced, "in place of X" (1.1.49 षष्ठी स्थानेयोगा).
- Indeclinable An avyaya such as च "and", वा "optionally", न "not".
Dotted words are technical terms. Hover or tap one to see its card.
Full reading
ज्वर-
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
In 1. ज्वर 2. त्वर् 3. श्रिव् 4. अव and 5. मव् before the above mentioned affixes (क्वि and झलादि ङित् and कित् affixes -- अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति 6.4.15) there is the single substitution of ऊठ् for the and the vowel preceding the final consonant.
Thus जूः, जूरौ, जूरः, जूर्त्तिः ॥ त्वरः — तूः, तूरौ, तूरः, तूर्त्तिः ॥ श्विविः — श्रूः, श्रुवौ, श्रुवः, श्रूतः, श्रूतवान्, श्रूतिः ॥ अव् :- ऊः, उवौ, उवः, ऊतिः ॥ मवः — मूः, मुवौ, मुवः, मूतः, मूतवान्, मूतिः ॥ ज्वरत्वरोरुपधा वकारात् परा, श्रिव्य वमवां पूर्वा ॥
In ज्वर् and त्वर् the ऊ replaces व् as well as the अ which follows व्; and in श्रिव्, अव् and मव् it replaces the व् and the vowel इ and अ which precede व् ॥ Another reading is स्रिव् ॥
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.