6.3.60
मन्थौदनसक्तुबिन्दुवज्रभारहारवीवधगाहेषु च
Operational rule vidhi
उद is optionally substituted for उदक before 1. मन्थ 2. ओदन 3. सक्तु 4. बिन्दु 5. वज्र 5. भार 6. हार 7. वीवध and 8. गाह.
Word by word (padaccheda)
Right context मन्थ- ओदन- सक्तु- बिन्दु- वज्र- भार- हार- वीवध- गाहेषु saptamī · bahuvacanaIndeclinable च avyaya
- Right context Saptamī (7th case): "when X follows", the operation applies to what precedes (1.1.66 तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य). Also a condition or domain ("in the sense of").
- Indeclinable An avyaya such as च "and", वा "optionally", न "not".
Full reading
मन्थ-
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
उद is optionally substituted for उदक before 1. मन्थ 2. ओदन 3. सक्तु 4. बिन्दु 5. वज्र 5. भार 6. हार 7. वीवध and 8. गाह।
Thus उदकेन मन्थः = उदमन्थ or उदकमन्थः । उदकेनौदन, उदौदनः or उदकोदनः । सक्तु । उदकेन सक्तुः, उदसक्तु or उदकसक्तुः । बिन्दु । उदकस्य बिन्दुः, उदबिन्दुः or उदकबिन्दुः । वज्र । उदकस्य वज्रः, उदवज्रः or उदकवज्रः । भार । उदकं बिभर्तीति उदभारः or उदकभारः । हार । उदकं हरतीति, उदहारः or उदकहारः । वीवध । उदकस्य वीवध, उदवीवधः or उदकवीवधः । गाह । उदकं गाहत इति, उदगाहः or उदकगाहः ॥
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.