6.1.116
अव्यादवद्यादवक्रमुरव्रतायमवन्त्ववस्युषु च
Operational rule vidhi
The ए or ओ retain their original form in the middle of a Vedic verse, when the following words come after them (though the अ in these has a व् and य् following it) - अव्यात् , अवद्यात् , अवक्रमुः , अव्रत , अवन्तु , अवस्यु.
Word by word (padaccheda)
Right context अव्यात्- अवद्यात्- अवक्रमुः- अव्रत- अयम्- अवन्तु- अवस्युषु saptamī · bahuvacanaIndeclinable च avyaya
- Right context Saptamī (7th case): "when X follows", the operation applies to what precedes (1.1.66 तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य). Also a condition or domain ("in the sense of").
- Indeclinable An avyaya such as च "and", वा "optionally", न "not".
Full reading
अव्यात्-
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
The ए or ओ retain their original form in the middle of a Vedic verse, when the following words come after them (though the अ in these has a व् and य् following it) - अव्यात् , अवद्यात् , अवक्रमुः , अव्रत , अवन्तु , अवस्यु।
Thus अग्निः प्रथमोवसुभिर्नो अव्यात् ॥ मित्रमहो अवद्यात् (Rig IV. 4.15), मा शिवासो अवक्रमुः (Rig VII.32.27); ते नो अव्रताः (Not in the Rig Veda). Prof. Bohtlingk gives the following examples from the Rig Veda:- सीक्षन्तो आश्रतम् (VI.14.3), संदहन्ता अव्रतान् (IX. 73.5), कर्ते अव्रतान् (IX. 73.8). शतधारो अयं मणिः, ते नो अवन्तु पितरः (Not in the Rig Veda: according to Prof. Bohtlingk the अ of अवन्तु is generally elided in the Veda after ए or आ) कुशिकासो अवस्यवः (Rig III.42.9).
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.