5.1.133
द्वन्द्वमनोज्ञादिभ्यश्च
Operational rule vidhi
The affix वुञ् comes in the sense of 'nature or action thereof' after a द्वन्द समास and after the words मनोज्ञ etc.
Word by word (padaccheda)
Left context द्वन्द्वमनोज्ञादिभ्यः pañcamī · bahuvacanaIndeclinable च avyaya
- Left context Pañcamī (5th case): "after X", the operation applies to what follows (1.1.67 तस्मादित्युत्तरस्य). Also used for limits and sources.
- Indeclinable An avyaya such as च "and", वा "optionally", न "not".
Dotted words are technical terms. Hover or tap one to see its card.
Full reading
द्वन्द्वमनोज्ञादिभ्यः च
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
The affix वुञ् comes in the sense of 'nature or action thereof' after a द्वन्द समास and after the words मनोज्ञ etc.
Thus गोपालपशुपालानां भावः कर्म वा = गोपालपशुपालिका, शैष्योपाध्यायिका, कौत्सकुशिकिका, मानोज्ञकम्, काल्याणकम् ॥
1 मनोज्ञ, 2 प्रियरूप, 3 अमिरूप, 4 कल्याण, 5 मेधाविन्, 6 आढ्य, 7 कुलपुत्र, 8 छान्दस, 9 छात्र, 10 श्रोत्रिय, 11 चोर, 12 धूर्त, 13 विश्वदेव (वैश्वदेव), 14 युवन्, 15 कुपुत्र, 16 ग्रामपुत्र, 17 ग्रामकुलाल,18 ग्रामषण्ड (ग्रामखण्ड), 19 ग्रामकुमार, 20 सुकुमार, 21 बहुल, 22 अवश्यपुत्र (अवश्य); 23 अमुष्यपत्र, 24 अमुष्यकुल, 25 सारपत्र, 26 शतपुत्र, 27 कुशल, 28 अहोपुरुष. ॥
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.