4.2.32
द्यावापृथिवीशुनासीरमरुत्वदग्नीषोमवास्तोष्पतिगृहमेधाच्छ च
Operational rule vidhi
The words द्यावापृथिवी, शुनासीर, मरुत्वत्, अग्नीषोम, वास्तोष्पति and गृहमेध get the यत् and the छ प्रत्यय in the meaning of 'सा अस्य देवता'.
Word by word (padaccheda)
Left context द्यावापृथिवी- शुनासीर- मरुत्वत्- अग्नीषोम- वास्तोष्पति- गृहमेधात् pañcamī · ekavacanaWord छ Indeclinable च avyaya
- Left context Pañcamī (5th case): "after X", the operation applies to what follows (1.1.67 तस्मादित्युत्तरस्य). Also used for limits and sources.
- Word Case not marked in the source data.
- Indeclinable An avyaya such as च "and", वा "optionally", न "not".
Dotted words are technical terms. Hover or tap one to see its card.
Full reading
द्यावापृथिवी-
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
The affix छ also comes in the sense of 'this its deity' after the names 1. द्यावा 2. पृथिवी 3. शुनासीर 4. मरुत्वद् 5. अग्निषोम 6. वास्तोष्पति 7. गृहमेधा।
This debars अण् &c. Thus द्यावापृथिवीयम् or द्यावापृथिव्यम् 'belonging to the Gods Heaven and Earth'. शुनासीरीयम् or शुनासीर्यम् 'belonging to Suna (Wind) and Sira (Sun)'. मरुत्त्वतीयम् or मरुत्त्वत्यम् ॥ अग्निषोमीयम् or अग्निषोम्यम् ॥ वास्तोष्पतीयम् or वास्तोष्पत्यम् ॥ गृहमेधीयम् or गृहमेव्यम् ॥
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.