7.2.57
सेऽसिचि कृतचृतच्छृदतृदनृतः
Operational rule vidhi
An आर्धधातुक affix beginning with a स् (except सिच् the characteristic of s-Aorist) may optionally take the इट् augment after the verbs 1. कृत् (तुदादिगणः (6th Conjugation) and रुधादिगणः (7th Conjugation) 2. चृत् - तुदादिगणः (6th Conjugation) 3. छृद् - रुधादिगणः (7th Conjugation) 4. तृद् -- तुदादिगणः (6th Conjugation) and 5. नृत् -- दिवादिगणः (4th Conjugation).
Word by word (padaccheda)
Right context से saptamī · ekavacanaRight context असिचि saptamī · ekavacanaLeft context कृतचृतच्छृदतृदनृतः pañcamī · ekavacana
- Right context Saptamī (7th case): "when X follows", the operation applies to what precedes (1.1.66 तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य). Also a condition or domain ("in the sense of").
- Left context Pañcamī (5th case): "after X", the operation applies to what follows (1.1.67 तस्मादित्युत्तरस्य). Also used for limits and sources.
Dotted words are technical terms. Hover or tap one to see its card.
Full reading
से असिचि कृतचृतच्छृदतृदनृतः
Pāṇini leaves out words that carry over from earlier sūtras. Expand to see the rule as a reader actually understands it.
Commentary
An आर्धधातुक affix beginning with a स् (except सिच् the characteristic of s-Aorist) may optionally take the इट् augment after the verbs 1. कृत् (तुदादिगणः (6th Conjugation) and रुधादिगणः (7th Conjugation) 2. चृत् - तुदादिगणः (6th Conjugation) 3. छृद् - रुधादिगणः (7th Conjugation) 4. तृद् -- तुदादिगणः (6th Conjugation) and 5. नृत् -- दिवादिगणः (4th Conjugation).
As कर्त्स्यति, अकर्त्स्यत्, चिकृत्सति, कर्त्तिष्यति, अकर्तिष्यत्, चिकर्त्तिषति । चृत, चर्त्स्यति अचर्त्स्यत्, चिचृत्सति, चर्त्तिष्यति, अचर्त्तिष्यत्, चिचर्त्तिषति । छृद, छर्त्स्यति । अच्छर्त्स्यत्, चिच्छत्सति । छर्द्दिष्यति, अच्छर्द्दिष्यत् । चिच्छर्द्दिषति । तृद्, तर्त्स्यति, अतर्त्स्यत् तितृत्सति, तर्द्दिष्यति । अतर्द्दिष्यत् । तितर्द्दिषति । नृत्, नर्त्स्यति, अनर्त्स्यत्, निनृत्सति, नर्त्तिष्यति । अनर्त्तिष्यत् । निनर्त्तिषति ।
Why do we say 'beginning with a स्'? Observe कर्त्तिता ॥ Why असिचि ? Observe अकर्त्तीत् ॥
Śrīśa Chandra Vasu, The Ashtadhyayi of Panini (1897), via ashtadhyayi.com.